Effectieve natuurbrandbestrijding in een veranderend klimaat

De klimaatverandering zorgt ervoor dat natuurbranden steeds moeilijker te beheersen zijn. Ook in Nederland en Belgie zijn de effecten merkbaar. In 2023 heeft een samenwerkingsverband van het KNMI, de Wageningen University & Research, de Vrije Universiteit in Amsterdam, Deltares en het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV)een rapport geschreven over dit onderwerp. 

Toenemende dreiging van natuurbranden

Volgens het rapport Natuurbrandsignaal '23 moet Nederland rekening houden met meer, grote en oncontroleerbare natuurbranden. Dit wordt met name veroorzaakt door oplopende temperaturen en toenemende droogte. Hierdoor kunnen branden ontstaan die niet meer te blussen zijn. Deze branden zullen pas stoppen als er geen brandstof meer beschikbaar is.

Specialistische brandbestrijdingsteams

In Nederland is er in de laatste jaren hard gewerkt aan kennisverbreding, inzettactieken en aanpassingen in het materieel wat geleid heeft tot de huidige situatie waarbij er meerdere specialistische brandbestrijdingsteams actief zijn. Voorbeelden hiervan zijn natuurbrandpelotons, het Fire Buckets Operations Team (samenwerkingsverband tussen brandweer en defensie) en Handcrewteams, waarover later meer. 

Ook Hobrand heeft dit ‘natuurbrand’ signaal opgepikt en haar kennis en assortiment op dit vakgebied verruimd. Om natuurbranden effectief te kunnen bestrijden zijn er andere inzettactieken en materialen nodig. Daarvoor werkt Hobrand al jaren samen met fabrikanten en leveranciers uit diverse landen die gespecialiseerd zijn in dit taakgebied.

Gebruik van specialistische voertuigen

Doorgaans kijkt de brandweer bij een natuurbrand of de brand vanuit de TS NB (natuurbrandbestrijding) of CCFM bestreden kan worden. De TS NB en de CCFM zijn specialistische voertuigen, gebouwd voor de taak natuurbrandbestrijding. Ze zijn gebouwd op een 6x6 of 4x4 (flexibel) chassis en geschikt voor off-road gebruik. De voertuigen zijn vaak lichter in gewicht en wendbaarder dan de standaard tankautospuiten. Alles op en aan het voertuig is bestand tegen vlammen en hittestraling. Ze zijn voorzien van een groot capaciteit watertank en ringleidingsysteem met sprinklers om de opbouw, wielen en bodem nat en koel te kunnen houden. Daarnaast bevatten ze offensieve blusmaterialen zoals bumper/dak monitoren en nozzles om zowel stilstaand als rijdend te kunnen blussen. 

Een front- of flankaanval kan worden uitgevoerd vanuit het verbrande of niet verbrande gedeelte. Indien een aanval vanuit een verbrand gedeelte wordt uitgevoerd hebben de materialen hier zwaar onder te lijden. De bodem is vaak nog heet en bezaaid met verkoolde en gloeiende deeltjes. Slangen met een percolerend effect zoals de Wildcat slang zijn het meest geschikt voor deze situaties. 

Om deze slangen en andere materialen snel en efficiënt voor de handcrews op locatie te krijgen, kan dat met compleet ingerichte haakarmbakken of modulaire (rolcontainer)systemen. Het rolcontainersysteem wordt veelal in Duitsland toegepast. De rolcontainers zijn voorzien van off-road banden, uitgerust met een compleet arsenaal voor vrijwel alle taken van de handcrews, met o.a. PBM’s, hand- en blus gereedschappen, pompen en waterbassins; materialen om een naadloze watervoorziening op te zetten en slagvaardig op te treden. 

Specifieke eisen aan persoonlijke beschermingsmiddelen

De omstandigheden waarin een handcrewteam moet werken zijn vaak extreem: moeilijk begaanbaar terrein, hoge temperaturen en veel rookontwikkeling. Daarbij moet er vaak fysiek zware arbeid verricht worden. Die condities en werkzaamheden vragen specifieke PBM’s, geschikt voor de taak. Bijvoorbeeld een uitruktenue wat gemaakt is van lichtere en dunnere materialen, zodat het pak beter ademt, meer vocht opneemt en afgeeft wat de hittestuwing beperkt. Ook is bewegingsvrijheid en een opvallende signaalkleur voor zichtbaarheid erg belangrijk.